w dniach od 09 do 11 września znajduje się m.in. pod adresem:
                     http://www.gwarki.tg.net.pl/

W ramach 6. Świętojańskiej Nocy Muzealnej odbyła się także Gra Miejska. Duża liczba uczestników (wydano ponad 300 kart) pokazała, że połączenie zabawy z poznawaniem dziedzictwa kulturowego jest dobrym sposobem jego upowszechniania. Dla większości uczestników – a były wśród nich osoby z różnych pokoleń – przygotowane polecenia okazały się proste do wykonania, choć wymagały dokładnego zwiedzania Muzeum i uważnego patrzenia na mijane kamienice. Przypomnijmy, głównym zadaniem było przejście wyznaczoną trasą po tarnogórskiej starówce i udzielenie odpowiedzi na 12 pytań, dotyczących m.in. zmian w przestrzeni miejskiej na podstawie starego zdjęcia i stanu obecnego. Z pewnością wiele osób, poprzez udział w Grze Miejskiej, dowiedziało się czegoś nowego o historii i zabytkach Tarnowskich Gór. Wiedzę tą łatwo poszerzyć mogą ci laureaci, którzy otrzymali nagrody w postaci wydawnictw Muzeum w Tarnowskich Górach czy Urzędu Miejskiego. Nie mniej ciekawe były nagrody ufundowane przez pozostałych sponsorów. Uśmiechy na twarzach zwycięzców oraz liczne dobre słowa były potwierdzeniem tego, że warto było Grę Miejską zorganizować.

Poniżej udostępniamy arkusz do Gry Miejskiej w postaci plików pdf, które można pobrać i wydrukować, a następnie – dla własnej satysfakcji – spróbować swoich sił i wykonać zadania. Prezentujemy także arkusz z naniesionymi prawidłowymi odpowiedziami.

strony 1 i 4
strony 2 i 3

strony 1 i 4 – odpowiedzi
strony 2 i 3 – odpowiedzi

Dodatkowy punkt programu Nocy stanowiło w tym roku celebrowanie
450. rocznicy nadania Tarnowskim Górom przywileju organizowania jarmarków,
które to wydarzenie z 1561 roku znacząco podniosło na długie wieki prestiż i umożliwiło zwiększenie dobrobytu mieszkańców „miasta gwarków”.

Internetowy patron medialny - Portal Powiatu Tarnogórskiego www.tg.net.pl

Zdecydowanie należę do tych pierwszych. Gdziekolwiek jestem, w Polsce czy na antypodach szukam zawsze odniesienia do moich rodzinnych Tarnowskich Gór. Także wśród ludzi, nawet za oceanem znajduję zawsze tarnogórzan i są to najsympatyczniejsze spotkania, bo nieplanowane.

Przed ponad 20 laty w czasie mojej pierwszej wizyty w Stanach Zjednoczonych jechałam nowojorskim metrem. Nagle człowiek w średnim wieku trącił mnie w ramię i po polsku zagadnął: Pani jest z Tarnowskich Gór. Z wrażenia nie mogłam wydusić słowa. (…) 

Niezmiennie wszyscy zauroczeni są ojczyzną przodków, która wydaje im się jako swoiste eldorado i często o sobie mówią: Joł je amerykański Ślązok z Teksasu. 

Autor: Maria Pańczyk-Pozdziej
Cały artykuł w tygodniku „Gwarek” z 16.09.2010
http://www.gwarek.com.pl/artykuly,artykul,328,Tarnogorzanie_w_swiecie

Gospodarzem spotkania był tradycyjnie pan Stanisław Wyciszczak. Prezen-tację pod tytułem „Witraże Kościoła pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Tarnowskich Górach” przedstawiła Alicja Kosiba-Lesiak przy współudziale Marka Wojcika.

Prelegentka zaprosiła do udziału w prezentacji osoby związane z tematem a byli to: profesor Werner Lubos,  obecny proboszcz parafii - ksiądz Piotr Kalka, były proboszcz – prałat Zygmunt Trocha, Agnieszka Łuczak – przeprowadzająca renowację pierwszych 4 witraży, Andrzej Kanclerz – literat i poeta.

Trudno sobie wyobrazić tarnogórski dom, w którym nie byłoby żadnego zdjęcia „od Melcera” czy „od Adamka”. To zwykle fotografie okazyjne, wykonane najczęściej w dniu komunii lub ślubu. Jedne z najważniejszych chwil w ludzkim życiu są na pewno godne uwiecznienia, ale założyciele obu firm fotograficznych – Jan Melcer i Józef Adamek,  ich poprzednicy, jak i kontynuatorzy rodzinnej tradycji zawodu zapisali się w Tarnowskich Górach i tym, że uwiecznili na srebrze pokrywającym fotograficzne szklane płyty i celuloidowe klisze, wiele momentów z historii miasta. Jego znanych niegdyś powszechnie obywateli oraz postacie, które dziś mogą rozpoznać, co najwyżej, członkowie rodzin.
Zbiór mało znanych lub zupełnie nieznanych fotografii z okresu od 1860 do 1947 roku opatrzonych bogatymi w fakty komentarzami, zawiera nowa książka „ Tarnowskie Góry na srebrze utrwalone”.
Autorzy: Maria Marciniak i Marek Wojcik prowadzą nas wpierw krótko przez najwcześniejszą historię miasta, a potem po jego ulicach. Towarzyszą nam w tej wędrówce dawno odeszli stąd ludzie. Wielu wpisało się nie tylko w historię, ale wręcz przeszło do legendy jak np. kolejni Sedlaczkowie.
Z ulic na kadrach spoglądają – kiedyś na fotografa, a dziś na nas – dorośli i ciekawskie dzieci. Czasem wejdziemy na chwilkę do domu, by spotkać się z aptekarzem Otto Panofskym, który z dwoma synami toczy właśnie bitwę armią malowanych żołnierzyków. Prawdziwa i okrutna wojna rozdzieli dwóch małych przyjaciół z innego zdjęcia. Jest dr Hager z rewelacyjnym motocyklem.
Patrząc na zdjęcia, momentami odnosimy wrażenie, że to widoki z jakiegoś nieznanego miejsca. Ale oto trzy panie z dziećmi spotkały się na pewno na Krakowskiej, by sobie nieco pogawędzić. Pań i to ładnych jest w tej książce wiele. Stąd  brak gwarków, którymi Tarnowskie Góry słyną, nie jest dotkliwy. Poza tym, to nie jest już ich czas. To bardziej epoka żelaza, tajemniczych nieco, ale wielce dystyngowanych członków masońskiej loży. Barwniejsi są z pewnością członkowie Bractwa Strzeleckiego. Bardziej wykształceni – uczniowie dr Wossidly z dzisiejszego „Staszica”.
Nie raz pewnie po lekcjach wędrowali do miejskiego parku, w którym wówczas trudno było znaleźć odrobinę cienia. Właśnie zasadzono tam na starych warpiach pierwsze drzewa. Dla ochłody wpadniemy, więc na chwilę do Cafe Kaiserkrone, bo wyraźnie widać, że nie samą kawą raczono tam gości.
Bez zawrotu głowy spojrzymy z wieży kościoła Apostołów Piotra i Pawła na panoramę miasta z dwoma kominami nieistniejącej już fabryki Lukaschika. Inna nieco rozpościera się z  Galgenbergu. Takiej dziś też nie zobaczymy. Wreszcie św. Jerzy ze słonecznego zegara na wieży nieistniejącego pałacu w reptowskim parku wskaże nam swą kopią – gnomonem, że czas zapisany na tych zdjęciach przeminął. Sympatycy „Tarnowskich Gór na srebrze utrwalonych”, zaprojektowanej z pietyzmem i starannie wydanej książki, na pewno sięgną po tę pozycję.

[M.Filak]

Gdy zasiedzimy się nieco na Rynku, warto przejść się powoli ulicą Krakowską, pełniącą obecnie funkcję miejskiego deptaku. Wytyczona została w tym samym czasie, w którym powstał główny plac miasta, czyli w połowie wieku XVI. Jej zabudowę stanowią jednak w przewadze kamienice XIX-wieczne i kilka z początku następnego wieku. Ich fasady pokryto wyszukanymi ozdobami; wystarczy spojrzeć na tę spod numeru 3. Znajdziemy na niej interesujące parzyste reliefy, z inicjałami pierwszego właściciela Sigismunda Nohera, przedstawiciela zamożnej tarnogórskiej rodziny żydowskiej. Uważni przechodnie wypatrzą też rok budowy i charakterystyczne kaduceusze, symbole handlu.

Marek Panuś

Nieco dalej, wkomponowana także w południową pierzeję, kamienica opatrzona numerem 9. Tu, jak na secesję przystało, mamy sporo ornamentów roślinnych. W sąsiedztwie, pod numerem 11, prawdopodobnie najstarsza typowa kamienica w mieście i jedna z najstarszych w regionie – zbudowana na przełomie lat 60. i 70. XIX stulecia. Prócz poczciwego już wieku wyróżnia ją kompozycja i zdobienia fasady. Uwagę zwraca przede wszystkim posąg mitycznej Fortuny na wysokości pierwszego piętra. To jednak nie jedyna postać na kamienicy. Powyżej wyłania się z fal głowa Afrodyty. Była ona najpiękniejszą wśród bogiń Olimpu. Czy kamienica jest najpiękniejszą w Tarnowskich Górach? Ocenę mogą wystawić tylko ci, którzy dokładnie obejrzą całe miasto. Gdy uniesiemy wzrok jeszcze wyżej znajdziemy kolejne dwie zastygłe kobiece głowy.

Figura Dionizosa w niszy kamienicy przy ul. Krakowskiej 10.
Jeżeli bliżej przyjrzeć się zaniedbanemu posągowi, można zauważyć,
że bóg urodzaju odziany jest w skórę pantery. Fot. Marek Panuś

Na kamienicy po drugiej stronie ulicy (numer 10) zobaczymy posągi dwóch innych mitycznych postaci. To Dionizos odziany w skórę pantery, a obok tańcząca menada, jedna z towarzyszek greckiego boga urodzaju. Jeszcze przed wylotem ul. Tylnej stoi narożna kamienica (numer 12), która swoją architekturą zapowiadała modernizm. Zaniedbana, kryje pod odsłonami chroniącymi przechodniów przed spadającym tynkiem, ciekawy portal z płaskorzeźbionym żaglowcem. Pod numerem 14 secesyjna kamienica z wykuszem ornamentowanym od spodu motywem wici roślinnej i zachowanym oryginalnym parterem. Pozostaje mimo swych walorów w cieniu sąsiadki – opatrzonej numerem 16. Falujący, mansardowy dach, loggie balkonowe i ornamenty roślinne. Niedawno odrestaurowana zwraca na siebie uwagę przechodniów.

Parę metrów dalej stała dawniej Brama Krakowska, jedna z trzech prowadzących do miasta. Może warto uruchomić wyobraźnię i zobaczyć w tym miejscu wysoką wieżę z przejazdem. Za nią rozciągało się Krakowskie Przedmieście, czyli dzisiejszy plac Wolności i początkowy fragment obecnej ulicy Marszałka Piłsudskiego. Do obiektów przydatnych miejskiemu turyście, a znajdujących się przy ulicy Krakowskiej, zaliczyć można dwie dobrze zaopatrzone księgarnie, sklep z artykułami fotograficznymi i cukiernię. Bo na przechadzce nie tylko o utrwalenie widoków ale i o podniebienie warto zadbać.

***
Artykuł ukazał się w Gwarku z dnia 21 września 2010 r.

„Nieznana historia Panofskych”
prelekcja
Mieczysława Filaka, dr. Krzysztofa Gwoździa i Marka Wojcika

Pomysłodawczyni: Alicja Kosiba-Lesiak

Spotkanie odbędzie się 9 czerwca 2010 r. (środa) o godz. 18 w sali renesansowej Muzeum w Tarnowskich Górach (Rynek 1), wstęp wolny